آموزش فن بیان : ۳- چگونه صدای خود را آزاد کنید؟

مجید جمال آبادی ۲ دی, ۱۳۹۲ ۱ 5,421 views

یک سلام و خسته نباشید به همه علاقه مندان به مبحث صدا و صداپیشگی و پوزش از همه عزیزانی که تا امروز منتظر مطالب جدیدتر از این سری مقالات آموزشی بودند و متاسفانه بخاطر شروع امتحانات دانشگاهی موفق به قراردادن مطالب جدیدتر نشدم.
در قسمت اول شما تا حدودی با شیوه کارکرد جهاز صوتی خود و جواب این سوال اساسی که صدا چگونه ایجاد می‌شود آشنا شده و در قسمت دوم به این موضوع که دستگاه ضبط صوت گوشهای ثانویه شماهستند پی برده و چند تمرین مقدماتی ساده برای شناسایی بهتر صدای خود انجام دادید .
در این قسمت یعنی سومین قسمت از مجموعه آموزشهای فن بیان انجمن گویندگان جوان سبزوار، با توجه به اینکه در فصل زمستان و سرما هم قرارداریم با چگونگی مراقبت از حنجره خود می‌پردازیم .

برای بهداشت صوتی و جلوگیری از آسیب‌های جدی تارهای صوتی که شما و هر فردی را تهدید می‌ کند، لازم است به نکات ذیل که در ادامه مبحث اول بود توجه کنید :

۱- حنجره :
Hanjere
حنجره قسمتی از مجرای تنفسی است و اسفنکتر مسئول تولید صدا می‌ باشد. محل آن در قسمت قدامی‌گردن و در محاذات پنجمین و ششمین مهره ‌های گردنی است. حنجره در بالا به داخل بخش حنجره‌ ای حلق باز می‌شود و در پایین با نای ادامه پیدا می‌کند. حنجره از نه عدد غضروف و رباط و شش عضله و بافت‌های همبند به وجود آمده و از داخل به وسیله مخاط پوشیده شده است. عضلات داخلی و خارجی خیلی ظریف هستند و تحت تاثیر عوامل خارجی و روانی، متاثر و آزرده می‌‌شوند.
طول حنجره در مردان حدود ۴۴ میلیمتر و در زنان حدود ۳۶ میلیمتر است.

۲- چین صوتی :

chin-sovti

چین صوتی چینی متحرک در هر دو طرف حنجره است که از غشای مخاطی پوشاننده رباط صوتی تشکیل می‌ شود و سفید رنگ است و حالت صدفی دارد. بسته به جنسیت، سن و… تارهای صوتی با هم فرق می‌ کند. حنجره هنگام ادای صداهای زیر، بالا می‌‌رود و هنگام تولید صداهای بم پایین می‌ آید. طناب‌‌های صوتی اصلی که با آن صحبت می‌‌کنیم تارهای یک اسفنکتر است که از قسمت جلو ثابت است و از پایین آزاد و متحرک هستند. وقتی که احساس آرامش می‌ کنید تارهای صوتی از هم باز هستند و هوا به راحتی عبور می‌ کند. تارهای صوتی هنگام بلع به هم نزدیک و مجرای تنفسی را بسته و مانع ورود مواد غذایی به مجرای تنفسی می‌شوند.

چگونه از حنجره و صدای خود مراقبت کنیم؟
همانطور که قبلا و در دو مقاله آموزشی قبلی گفتم ، برای گروهی از مردم و بعضی حرفه‌ها خصوصا صداپیشگان و خواننده‌ها، نگهداری صدا مسئله بسیار مهم و حائز اهمیتی است. صداپیشگان و خوانندگان و سخنرانان و کلا افرادی که از صدای خود به عنوان یک ابزار هنری استفاده می‌کنند ، برای ادامه خوب صحبت کردن باید بهداشت صوتی را رعایت کنند تا صدا کیفیت خود را حفظ کند. صدای بلند و گوش‌ خراش، اذیت کننده است و صدای گرفته، قابل قبول نیست. صدا یک آیتم اکتسابی است و باید صدا را تربیت کنیم و زیر و بم و کیفیت آن را تغییر دهیم.
اختلالات صوتی از دوراه نشات می‌گیرند :
یا جسمی‌هستند یعنی حنجره دچار بیماری‌های ویروسی یا باکتریایی می‌شود .
یا عملکردی هستند که این مورد خود شامل چند گزینه است اعم از بد استفاده کردن از تارهای صوتی مثل جیغ کشیدن و صاف کردن ممتد گلو و استفاده از مواد مخدر، مثل سیگار ، قلیان و…

عملکرد ناصحیح چه اثراتی روی حنجره به وجود می‌ آورد؟
ابتدا باعث می‌‌شود تغییراتی در طول و ضخامت تارهای صوتی به وجود آید. وقتی عصبانی و ناراحت هستید تارهای صوتی با هم برخورد می‌ کنند و بافت نرم و انعطاف ‌پذیر به بافت ضخیم تبدیل می‌‌شود که تغییر صدا و کیفیت نفس‌‌آلود حین صحبت کردن، کم شدن توانایی صدا و بم شدن صدا نتیجه آن می‌‌باشد. این تورم ‌های گذرا که مرتب تکرار شود تبدیل به ندول (گره) حتی ندول‌های سرطانی شده که باید شخص، کارش را کنار بگذارد.

عوامل پدید‌آورنده و تشدید‌کننده‌ اختلالات صدا :
* رفتارهای غلط صوتی
* استعمال دخانیات
* استفاده از مواد الکلی
* تغذیه نامناسب
* بیماری‌های معده
* آلرژی
* تغییرات حرارتی زیاد حنجره یعنی استفاده از چای داغ و…
* مواد غذایی حساسیت‌ زا مثل سیر، ادویه ‌جات، فلفل، ترشیجات، غذاهای چرب و سرخ ‌شده و آب خیلی سرد
* و هر ماده دیگری که شما به آن حساسیت دارید.

روش‌های پیشگیری از اختلالات صدا :
۱- منطقه حنجره را گرم نگه دارید
۲- از ماسک و دستمال گردن استفاده کنید
۳- در هنگام صحبت کردن از فرم بدنی مناسب استفاده کنید. باید سر، بالا رو به عقب باشد تا هوای بیشتری وارد شش‌ها شود و استفاده از تنفس صحیح شکمی‌( دیافراگم ) به جای تنفس سطحی باعث می‌ شود تا هوای بیشتری را وارد شش‌ها کنیم و در نتیجه اکسیژن بیشتری به ریه برسد و تلاش و کار حنجره و سیستم تنفسی کمتری صورت گیرد
۴- استفاده از دستگاه بخور سرد جهت افزایش میزان رطوبت محیط کار یا منزل
۵- مواد غذایی زیر را در طول روز بیشتر استفاده کنید؛ مایعات گرم مثل چای کم رنگ و آب را با درجه حرارت مناسب هر یک ساعت چند جرعه بنوشید. صحبت کردن باعث خشکی حنجره می‌ شود که باید به وسیله نوشیدن چای و آب، حلق را مرطوب کنیم. از مایعات ولرم استفاده شود
۶- استفاده از چهارتخم، دانه به و گل ختمی‌زرد
۷- انجام تمرین آه و خمیازه که باعث می‌‌شود تارهای صوتی کاملا ریلکس شود( در جلسات بعد توضیح مفصلی در این مورد ارائه می‌گردد )
۸- پرهیز از مصرف دخانیات
۹- عدم استفاده از عطریات برای کسانی که حساسیت و آسم دارند
۱۰- عدم استفاده از مواد الکلی
۱۱- درمان بیماری‌های معده
۱۲- پرهیز از صاف کردن صدا و سرفه کردن و پاک کردن گلو (درمان سینوزیت خیلی مهم است.) جهت بهبودی باید محوطه بینی با سرم فیزیولوژی هر روز صبح شستشو داده شود
۱۳- محدود کردن میزان صحبت در طول روز با حذف گفتار‌های محاوره‌ ای غیر ضروری و استفاده بیشتر از اشارات به جای گفتار
۱۴- اجتناب از پچ پچ کردن (جهت آرام صحبت کردن، فاصله خود را با شنونده کم کرده و با فسه کوتاه صحبت کنید )
۱۵- اجتناب از داد زدن، جیغ کشیدن، بلند صحبت کردن، با عصبانیت حرف زدن
۱۶- کاهش بلندی صدا (عدم استفاده از بلندگو با صدای زیاد)
۱۷- در موقعیت‌های گفتاری زیر سکوت کنید یا حد اقل میزان گفتار را داشته باشید؛ مکالمات تلفنی – مکان‌‌های پر سروصدا – محیط ‌های آلوده به دود و مواد شیمیایی و گرد و غبار
۱۸- پرهیز از استرس و نگرانی، خشم و عصبانیت. ( وقتی فکر می‌‌کنید در حالی که ناراحت و خشمگین هستید با اینکه حرف نمی‌ زنید و در درون با خود صحبت می‌ کنید، تارهای صوتی در ارتعاش هستند. سعی کنید آرامش خود را حفظ کنید )
۱۹- پرهیز از تقلید صدای حیوانات
۲۰- اصلاح گفتاری که با فک بسته همراه است ( از تمرینهای اقراق در گفتار، واج آرایی و شمعک استخوانی که بعدا توضیح داده خواهد شد میتوانید کمک بگیرید )
۲۱- استراحت صوتی؛ برخی از ساعات روز سکوت کنید و اصلا صحبت نکنید
۲۲- تمرینات آرامش و گرم کردن صدا ( در ادامه مباحث توضیح داده خواهد شد )
۲۳- اجتناب از جابجایی وسایل سنگین و عدم انجام ورزش‌های سنگین در هوای آلوده
۲۴- دست ‌ورزی و ماسا‌ژ گردن جهت آرامش دادن به تارهای صوتی
۲۵- گوش دادن به نواهای زیبا و آرام، ایجاد احساس آرامش می‌‌کند. در نتیجه آرامش تارهای صوتی را به همراه دارد
۲۶- استراحت کافی و خواب عمیق،‌ حداقل هفت ساعت خواب در شبانه روز و اجتناب از ایجاد خستگی مزمن

روش‌های استراحت صوتی
۱- روش مطلق: بعد از جراحی‌‌ها تا ۲۴ ساعت بیمار نباید صحبت کند
۲- روش نسبی: میزان صحبت‌ مان را در کل موقعیت کم کنیم
۳- روش موقعیتی: بهترین روش است. در طول شبانه روز، ساعاتی را برای سکوت انتخاب کنید. فکر ناخوشایند نداشته باشید چون استفاده از استراحت صوتی موقعیتی خیلی کمک می‌ کند ( مخصوصا اگر بتوان روزه سکوت اختیار کرد برای مدتی خاص
۴- روش خاص و حرفه‌ ای: قبل از شروع کارها باید سکوت داشته باشید. اگر از حنجره استفاده صحیح نشود بیماری آفونی یا بی ‌صدایی به وجود می‌ آید. شروع روز را با گرم کردن هنجره آغاز کنید.
در صورت مشاهده‌ علائم حاد به متخصصین حلق و گلو یا گفتار درمانی مراجعه کنید.

امیدوارم با مراقبت از حنجره خود و رعایت بهداشت صوتی و انجام تمرینات ارائه شده در این سری مقالات کم کم بتوانید صدای واقعی خود را شناخته و از آن لذت ببرید.
منتظر مطالب بعدی ما باشید.
با تشکر
انجمن گویندگان جوان سبزوار
رادیو سرسبز

منابع:
– نکات برتر آناتومی‌سر و گردن / قهرمانی، حمید/ انتشارات نیک پیک
– آناتومی‌سر و گردن / حجازی، رضا / انتشارات دانشگاه تهران
– آناتومی‌سر و گردن / طباطبایی، محمود/ انتشارات ایران ارشاد

یک دیدگاه »

  1. علی ۱۵ دی, ۱۳۹۳ at ۴:۲۴ ب٫ظ - پاسخ

    با سلام
    اجرکم عندالله عالی بود
    ادامه بدید لطفا
    ممنون

فرستادن دیدگاه »