روزی روزگاری، پایتخت…

سبزواریها.کام ۲۱ دی, ۱۳۹۲ ۰ 598 views

سبزوار، یکی از مراکز کهن فرهنگی و تمدنی ایران زمین است که در فهرست ۳۶ شهر مهم و اثرگذار ایران که هریک روزگاری پایتختی این کشور باستانی را برعهده داشته اند، جای گرفته است.

36copital

نقشه ی پایتخت‌های ایران در طول تاریخ

به گزارش مجله اینترنتی اسرارنامه، در این فهرست که  توسط هفته نامه تعطیلات نو، یکی از نشریات تخصصی کشور در حوزه تاریخ، هنر، طبیعت و گردشگری و با استناد به ۱۰ منبع معتبر تاریخی تهیه  و تنظیم شده است، در پهنه گسترده ایران بزرگ (با احتساب کشورهای مستقل شده پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان، ترکیه، عراق و …) در دوران قبل و بعد از اسلام، ۳۶ شهر تاریخی به عنوان پایتخت‌های مختلف این کشور در قرون متمادی معرفی شده اند که سبزوار، تخت جمشید، شیراز، همدان، اصفهان، تهران، مشهد، تبریز، کرمان، گرگانج، قزوین، نیشابور، ایذه، آمل، شوش و … از آن جمله اند.

copital-list

فهرست پایتخت‌های ایران در طول تاریخ

سه پایتخت ایران در خراسان رضوی

از نکات جالب توجه در این فهرست این است که از میان استان‌های خراسان رضوی، شمالی وجنوبی که نیمه غربی خراسان قدیم محسوب می‌شوند و در ایران کنونی کوچک شده کنونی قرار دارند، تنها نام سه شهر سبزوار، نیشابور و مشهد در ردیف پایتخت‌های قدیمی‌ایران به چشم می‌خورد و در این بین پایتختی هر یک از شهرهای سبزوار و نیشابور به نوبه خود از جنبه‌های خاص و با اهمیتی برخوردار است.

 اهمیت پایتختی نیشابور در تاریخ ایران

دلیل اهمیت دوران پایتختی نیشابور این است که هر چند ایران در دوران قبل از ظهور اسلام پایتخت‌های با شکوهی نظیر تخت جمشید و پاسارگاد و … را تجربه کرده است، اما بعد از ظهور اسلام نیشابور اولین شهری بود که در زمان حکومت طاهریان به پایتختی ایران برگزیده شد.

البته نیشابور این پایتختی را در دوره طاهریان با شهر مرو که امروزه در محدوده کشور ترکمنستان قرار دارد شریک بوده است. به گونه ای که ابتدا مرو پایتخت طاهریان بوده اما عبدالله بن طاهر پایتخت را بنا به بعضی دلایل سیاسی و نیز به دلیل خوش آب و هوا تر بودن نیشابور نسبت به مرو، به نیشابور انتقال داده است. نیشابور سرانجام توسط حکومت صفاریان که یکی دیگر از حکومت‌های مستقل ملی ایران در سده‌های نخستین اسلامی‌بود فتح شد تا پایانی بر حکومت طاهریان باشد.

طاهریان سنی مذهب بودند و هر چند اغلب منش اعتدال گرایانه ای به لحاظ مذهبی داشتند اما بعضی منابع تاریخی خبر از دشمنی شدید آنان با شیعیان آل علی (ع) می‌دهند. از آنجایی که مذهب طاهریان سنی بود به تدریج شهر نیشابور را به یکی از مراکز مهم اهل سنت در خراسان تبدیل کردند .

از دیگر ویژگی‌های نیشابور در زمان پایتختی طاهریان این است که بزرگترین و آبادترین شهر خراسان محسوب می‌شد که شکوه و شوکت این شهر در آن زمان در اکثر منابع تاریخی وصف شده و نام‌هایی نظیر ابرشهر و ایران شهر تعدادی از صفات نیشابور در آن دوران بوده است.

نیشابور همچنین برای مدت کوتاهی در حکومت صفاریان و نیز بعدها در دوره سلجوقیان نیز به عنوان پایتخت انتخاب شده است که در این دوره نیز پایتختی خود را با شهرهای مرو ، اصفهان ، کرمان و همدان شریک بوده است.

اهمیت پایتختی سبزوار در تاریخ ایران

دلیل اهمیت دوران پایتخی دارالمومنین سبزوار نیز در این است که پایتختی این شهر بر ایران مربوط به دوران حکومت ملی–مذهبی سربداران، تشکیل دهندگان اولین حکومت شیعه ۱۲ امامی‌ایران با منش حکومت مردم سالارانه می‌باشد.

توضیح بیشتر آن که، قیام سربداران با قیام خودجوش مردم تحت رهبری معنوی شیخ خلیفه مازندرانی و رهبری سیاسی و نظامی‌پهلوان عبدالرزاق باشتینی که همه مذهب تشیع داشتند، پس از بیرون راندن بیگانگان مغول از ایران، به تشکیل حکومتی معروف در بخش‌هایی از ایران منجر شد.

نهضت سربداران سبزوار البته اولین قیام شیعه در ایران نبود بلکه قبل از آن حکومت‌هایی نظیر دیلمیان، با مذهب شیعه در بخش‌های دیگری از کشور سر برآورده بودند، اما ارزش منحصر به فرد سربداران سبزوار در شکل مردمی‌قیام و بعدها شکل دموکراتیک حکومت آنان است که حاکمان آن به شیوه ای غیرموروثی و براساس برخورداری از شایستگی‌های لازم توسط شورایی از بزرگان پایتخت انتخاب می‌شدند و اکثر آنان جزء جوانمردان ساده زیست و مردمی‌زمان خود بودند.

بدین ترتیب سربداران سبزوار اولین حکومت شیعه ۱۲ امامی‌ایران است که با روش دموکراتیک بر سر کار آمده و به حکومت پرداختند.

سربداران نیم قرن حکومت کردند و در تمام این مدت فقط تنها پایتخت آنان شهر سبزوار بود.

منبع : مجله اینترنتی اسرارنامه

“روزی روزگاری، پایتخت…”, out of ۵ based on ۱ ratings.

فرستادن دیدگاه »